Қан топтары мен резус-фактордың тұқым қуалау принциптері
Қан топтары мен резус-фактордың тұқым қуалау принциптері генетикаға және осы белгілерге әсер ететін белгілі аллельдердің жұмысына негізделеді.
Қан топтарының тұқым қуалауы
Адамның қан топтары АВО жүйесі бойынша анықталады, ол төрт негізгі топтан тұрады:
А (А тобы)
В (В тобы)
АВ (АВ тобы)
О (О тобы)
* Аллельдердің үйлесуі және олардың тұқым қуалауы:
Егер екі ата-ананың да қан тобы А болса (генотипі АА немесе АО), олардың балалары А тобын немесе О тобын мұра етуі мүмкін.
Егер екі ата-ананың да қан тобы В болса (генотипі ВВ немесе ВО), олардың балалары В тобын немесе О тобын мұра етуі мүмкін.
Егер ата-ананың біреуінде А тобы (мысалы, генотипі АО), ал екіншісінде В тобы (мысалы, генотипі ВО) болса, олардың балалары А, В, АВ немесе О тобымен дүниеге келуі мүмкін.
Егер ата-ананың біреуінде АВ тобы, ал екіншісінде О тобы болса, олардың балалары А немесе В тобына ие болуы мүмкін, бірақ АВ немесе О тобы болмайды.
Егер екі ата-ананың да қан тобы О болса (генотипі ОО), онда балаларының да қан тобы О болады.
- Резус-фактордың тұқым қуалауы
Резус-фактор (Rh) — эритроциттердің бетінде болатын ақуыз.
Егер бұл ақуыз болса, адам резус-оң (Rh+) болып есептеледі.
Егер ол болмаса, адам резус-теріс (Rh−) болып саналады.
Резус-факторға жауап беретін ген RHD деп аталады. Адамда бұл геннің екі түрі болуы мүмкін:
Rh+ (резус-ақуыздың болуын кодтайтын доминантты аллель)
Rh− (резус-ақуыздың болмауын кодтайтын рецессивті аллель)
Аллельдердің үйлесуі және олардың тұқым қуалауы:
Егер екі ата-ана да Rh+ болса (мысалы, генотиптері Rh+/Rh+ немесе Rh+/Rh−), онда бала ата-анасынан қандай аллель алатынына байланысты Rh+ та, Rh− та болуы мүмкін.
Егер ата-ананың біреуі Rh+ (мысалы, генотипі Rh+/Rh−), ал екіншісі Rh− (генотипі Rh−/Rh−) болса, бала Rh+ немесе Rh− болуы мүмкін.
Егер екі ата-ана да Rh− болса (генотиптері Rh−/Rh−), онда бала міндетті түрде Rh− болады.
{gallery}foto01/01{/gallery}
